«تا به قیمت خریدم برنگردد، نمیفروشم!» این جمله برای بسیاری از سرمایهگذاران آشناست. اما اگر تنها دلیل نگهداری یک دارایی، بازگشت به قیمت خرید باشد، ممکن است اثر لنگر بر تصمیم ما سایه انداخته باشد.
اثر لنگر نوعی خطای شناختی است که در آن، ذهن بیش از اندازه به یک عدد یا اطلاعات اولیه تکیه میکند. در سرمایهگذاری، قیمت خرید میتواند به چنین لنگری تبدیل شود و ارزیابی شرایط فعلی دارایی را تحت تأثیر قرار دهد.
قیمت خرید چگونه مانع تصمیمگیری میشود؟
فرض کنید سهمی را ۱۰ هزار تومان خریدهاید و پس از ضعیف شدن چشمانداز شرکت، قیمت آن به ۶ هزار تومان رسیده است. اگر بدون بررسی شرایط جدید، فقط منتظر بازگشت قیمت به ۱۰ هزار تومان بمانید، تصمیم شما بیشتر به گذشته وابسته است تا آینده.
این انتظار ممکن است سرمایه را برای مدتی طولانی در گزینهای کمبازده نگه دارد و فرصتهای دیگر را محدود کند. البته افت قیمت بهتنهایی دلیل فروش نیست؛ همانطور که قیمت خرید نیز بهتنهایی دلیل کافی برای نگهداری نیست.
چطور از اثر لنگر فاصله بگیریم؟
- شرایط امروز را بررسی کنیم: آیا دلایل اولیه سرمایهگذاری همچنان معتبرند؟ چه تغییری در وضعیت و چشمانداز دارایی رخ داده است؟
- هزینه فرصت را ببینیم: نگهداری این دارایی در مقایسه با گزینههای دیگر، با در نظر گرفتن ریسک و هزینه جابهجایی، چه توجیهی دارد؟
- تصمیم را از نو بسنجیم: از خود بپرسیم: «اگر امروز پول نقد داشتم، باز هم همین دارایی را با قیمت فعلی میخریدم؟»
هدف، فروش عجولانه یا نادیده گرفتن گذشته نیست؛ هدف این است که یک عدد، جای تحلیل را نگیرد. قیمت خرید بخشی از سابقه سرمایهگذاری ماست؛ تصمیم امروز باید بر شرایط فعلی، چشمانداز دارایی و اهداف مالیمان تکیه کند.
