وقتی سهام یک شرکت را می‌خریم، پولمان به حساب شرکت واریز می‌شود یا به فروشنده می‌رسد؟ پاسخ به این سؤال، به نوع معامله بستگی دارد؛ اما در معاملات روزمره بورس، پول به فروشنده سهم می‌رسد و شرکت از این خریدوفروش، منابع مالی تازه‌ای دریافت نمی‌کند.
برای درک بهتر موضوع، باید با دو مفهوم «بازار اولیه» و «بازار ثانویه» آشنا شویم.
بازار ثانویه؛ جابه‌جایی پول و مالکیت بین سرمایه‌گذاران
بیشتر خریدوفروش‌هایی که در سامانه معاملات کارگزاری انجام می‌دهیم، مربوط به بازار ثانویه است. در این بازار، سهامی که قبلاً منتشر شده، بین سرمایه‌گذاران معامله می‌شود.
برای مثال، وقتی سهام یک شرکت را از فرد دیگری می‌خرید، مبلغ معامله به فروشنده می‌رسد و مالکیت سهم به شما منتقل می‌شود. شرکت طرف این معامله نیست و پولی از آن دریافت نمی‌کند.
این معامله شبیه خرید خودروی دست‌دوم است؛ پول را به صاحب خودرو می‌پردازید، نه کارخانه سازنده.
بازار اولیه؛ ورود منابع تازه به شرکت
بازار اولیه جایی است که اوراق بهادار جدید منتشر و به سرمایه‌گذاران عرضه می‌شود. وقتی شرکت سهام جدید منتشر می‌کند و سرمایه‌گذاران بابت آن پول می‌پردازند، منابع حاصل وارد شرکت می‌شود.
نمونه آن، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی است. شرکت می‌تواند منابع جذب‌شده را مطابق برنامه اعلام‌شده، برای تأمین سرمایه در گردش، توسعه فعالیت‌ها یا اجرای پروژه‌ها به کار بگیرد.
آیا پول عرضه اولیه به شرکت می‌رسد؟
عرضه اولیه همیشه به معنای تأمین مالی مستقیم شرکت نیست. باید دید چه سهامی عرضه می‌شود:
- اگر سهامداران قبلی بخشی از سهام خود را بفروشند، پول به همان سهامداران می‌رسد.
- اگر شرکت سهام جدید منتشر و عرضه کند، منابع حاصل وارد شرکت می‌شود.
بنابراین، صرفِ دیدن عنوان «عرضه اولیه» کافی نیست تا نتیجه بگیریم پول خریداران به حساب شرکت واریز می‌شود.
معاملات روزمره بورس چه فایده‌ای دارند؟
بازار ثانویه امکان خریدوفروش سهام و تبدیل آن به پول نقد را فراهم می‌کند. وجود این امکان، به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند با اطمینان بیشتری درباره ورود به سرمایه‌گذاری تصمیم بگیرند؛ چون برای خروج، امکان فروش سهم به سرمایه‌گذار دیگری وجود دارد. البته سرعت فروش به شرایط بازار و وجود خریدار بستگی دارد.
پس به خاطر بسپارید: خرید سهام موجود، یعنی پرداخت پول به فروشنده؛ خرید سهام تازه منتشرشده از شرکت، یعنی مشارکت در تأمین مالی آن.
