سرمایهگذاری در بورس برای بسیاری از افراد به دلیل نیاز به دانش تخصصی و زمان برای تحلیل بازار، کار سادهای نیست. صندوقهای سرمایهگذاری پاسخی به همین مسئله هستند. این صندوقها امکانی فراهم میکنند تا افراد بدون نیاز به تحلیل مستقیم بازار، از طریق مدیریت حرفهای داراییها، در بورس سرمایهگذاری کنند و بازدهی مناسبی به دست آورند.
صندوق سرمایهگذاری چیست؟
صندوق سرمایهگذاری روشی غیرمستقیم برای ورود به بازار سرمایه است. در این روش، سرمایههای خرد افراد جمعآوری شده و تحت نظارت سازمان بورس، توسط مدیران و تحلیلگران حرفهای در انواع داراییها مانند سهام، اوراق بدهی و سپرده بانکی سرمایهگذاری میشود. سرمایهگذاران به جای خرید مستقیم سهام، واحدهای صندوق را خریداری میکنند و متناسب با تعداد واحدهای خود، در سود یا زیان صندوق شریک میشوند.
انواع صندوقهای سرمایهگذاری
صندوقهای سرمایهگذاری را میتوان بر اساس دو معیار اصلی تقسیمبندی کرد: نحوه معامله و ترکیب داراییها.
۱. انواع صندوقها بر اساس نحوه معامله
- صندوقهای قابل معامله در بورس (ETF): این صندوقها مانند سهام در بورس خرید و فروش میشوند. قیمت آنها براساس عرضه و تقاضا تعیین میشود و نقدشوندگی بالایی دارند.
- صندوقهای صدور و ابطالی: برای خرید و فروش واحدهای این صندوقها باید به وبسایت یا سامانه اختصاصی صندوق مراجعه کرد. قیمت خرید و فروش این واحدها براساس ارزش خالص داراییها (NAV) محاسبه میشود.
۲. انواع صندوقها بر اساس ترکیب دارایی
صندوقهای با درآمد ثابت
بخش عمده دارایی این صندوقها (۷۰ تا ۹۰ درصد) در اوراق بدهی دولتی، سپردههای بانکی و سایر ابزارهای کمریسک سرمایهگذاری میشود. مناسب برای سرمایهگذارانی است که به دنبال سود باثبات و ریسک پایین هستند.
این صندوقها ممکن است سود را بهصورت دورهای (ماهانه) پرداخت کنند یا به ارزش واحدهای صندوق اضافه نمایند.
صندوقهای مختلط
ترکیبی از سهام و اوراق با درآمد ثابت هستند. بین ۴۰ تا ۶۰ درصد دارایی صندوق در سهام و مابقی در اوراق با درآمد ثابت سرمایهگذاری میشود. این صندوقها بازدهی بیشتری نسبت به درآمد ثابت و ریسک کمتری نسبت به صندوقهای سهامی دارند.
صندوقهای تضمین اصل سرمایه
نوعی صندوق مختلط هستند که اصل سرمایه سرمایهگذار را تضمین میکنند. این صندوقها مناسب افرادی است که به دنبال حفظ سرمایه و در عین حال امکان بهرهمندی از رشد بازار هستند.
صندوقهای سهامی
حداقل ۷۰ درصد دارایی خود را در سهام شرکتهای بورسی سرمایهگذاری میکنند. بازدهی این صندوقها وابسته به شرایط بازار سرمایه است و در دورههای صعودی میتواند بیشتر از سایر صندوقها باشد، اما ریسک بالاتری نیز دارد.
صندوقهای اهرمی
با استفاده از منابع مالی و ابزارهای مشتقه، امکان کسب بازدهی بیشتر از بازار را فراهم میکنند. شامل واحدهای عادی و ممتاز هستند و مناسب افراد با ریسکپذیری بالاتر محسوب میشوند.
صندوقهای بازارگردانی
با هدف ایجاد تعادل در عرضه و تقاضای سهام فعالیت میکنند. این صندوقها نقدشوندگی سهام و ثبات بازار را افزایش میدهند.
صندوقهای جسورانه
در استارتاپها و کسبوکارهای نوپا سرمایهگذاری میکنند. این صندوقها ریسک بالایی دارند اما در صورت موفقیت میتوانند بازدهی قابل توجهی ایجاد کنند.
صندوقهای نیکوکاری
سرمایهگذاری در این صندوقها با هدف انجام فعالیتهای اجتماعی و خیریه صورت میگیرد. سود حاصل یا در پروژههای عامالمنفعه هزینه میشود یا بخشی به سرمایهگذار و بخشی به امور خیریه اختصاص مییابد.
صندوقهای املاک و مستغلات
سرمایه صندوق در خرید، اجاره یا فروش املاک و مستغلات قرار میگیرد. سرمایهگذاران از محل سود اجاره یا افزایش ارزش ملک منتفع میشوند.
صندوقهای زمین و ساختمان
با هدف تأمین مالی ساخت پروژههای ساختمانی فعالیت میکنند. سود سرمایهگذار پس از تکمیل و فروش پروژه پرداخت میشود.
صندوقهای خصوصی
سرمایه این صندوقها صرف خرید سهام شرکتهای غیربورسی یا در حال بازسازی میشود. هدف، افزایش ارزش شرکت و فروش سهام در آینده است.
صندوقهای پروژهای
برای تأمین مالی پروژههای مشخص صنعتی، عمرانی یا زیربنایی تأسیس میشوند. سرمایهگذاران پس از تکمیل پروژه و فروش محصولات آن، سود خود را دریافت میکنند.
صندوق در صندوق
بهجای خرید مستقیم سهام یا اوراق بهادار، در سایر صندوقهای سرمایهگذاری سرمایهگذاری میکند. هدف، کاهش ریسک از طریق تنوعبخشی بیشتر است.
